Wat is overprikkeling?

Je hoofd en lichaam nemen de hele dag prikkels op: geluid, licht, schermen, gesprekken, verwachtingen en je eigen gedachten. Meestal verwerk je dat zonder het te merken. Bij overprikkeling komt er meer binnen dan je kunt verwerken. Je systeem staat dan als het ware te lang op “aan”.

Het lijkt een beetje op een telefoon met te veel apps open. Alles werkt nog, maar de batterij loopt razendsnel leeg en alles gaat trager.

Hoe herken je overprikkeling?

Overprikkeling uit zich bij iedereen anders. Dit zijn signalen die veel mensen herkennen:

• je bent moe, ook als je goed hebt geslapen
• je kunt moeilijk kiezen of je concentreren
• je raakt sneller geïrriteerd, emotioneel of juist afgevlakt
• geluid, licht of drukte voelt ineens onprettig
• je lijf staat gespannen, bijvoorbeeld in je nek, schouders of kaak
• je wilt vooral alleen zijn en niemand hoeven te woord te staan

Merk je meerdere signalen tegelijk, vooral aan het einde van een drukke dag of week? Dan is de kans groot dat je systeem even rust nodig heeft.

Waarom raak je overprikkeld?

Er is meestal niet één oorzaak. Vaak komt het door een optelsom: een volle agenda, weinig herstel, constant bereikbaar zijn, onzekerheid over de toekomst en daarbovenop de eisen die je jezelf stelt.

Daarnaast verschilt het per persoon hoeveel prikkels je aankunt. Sommige mensen, bijvoorbeeld met ADHD of autisme, ervaren prikkels intenser en hebben vaker herstel nodig. Dat is geen zwakte. Het is hoe jouw brein werkt.

Liever met iemand praten?Wil je leren omgaan met overprikkeling? Dan kan Ola of Michel met je meekijken.

Gratis adviesgesprek

Is overprikkeling hetzelfde als stress?

Ze lijken op elkaar en versterken elkaar vaak, maar het is niet hetzelfde. Stress gaat over druk: je hebt het gevoel dat er te veel van je gevraagd wordt. Overprikkeling gaat over input: er komt te veel binnen. Je kunt dus overprikkeld zijn door een leuke, drukke dag, terwijl je je niet echt gestrest voelt. Blijft het langer duren, dan kan overprikkeling wel uitgroeien tot langdurige stress.

Wat kun je zelf doen bij overprikkeling?

Probeer niet alles in één keer te veranderen. Begin met een van deze drie stappen:

1. Neem een ademruimte. Ga even zitten, voel je voeten op de grond en adem een paar keer rustig in. Laat de uitademing iets langer duren dan de inademing. Dit helpt je lijf om te kalmeren.
2. Maak je dag minder vol. Plan tussen afspraken een kwartier zonder prikkels. Zet meldingen uit en doe zo veel mogelijk één ding tegelijk.
3. Geef jezelf een herstelmoment. Dat kan een wandeling zonder telefoon zijn, een stille kamer of muziek met een koptelefoon. Kies wat voor jou echt ontlaadt, niet wat zou moeten.

Laat je daarbij niet leiden door “ik moet dit toch kunnen”. Rust nemen is geen opgeven. Het is zorgen dat je weer kunt blijven doen waar je energie van krijgt.

Veelgestelde vragen