Wat is zelfkritiek?

Zelfkritiek is de stem in je hoofd die commentaar geeft op jezelf. “Dat had beter gekund.” “Stel je niet aan.” “Je bent niet goed genoeg.” Af en toe kritisch kijken naar wat je doet kan helpen om te leren. Het wordt een probleem als de stem vooral afkeurt, nauwelijks ophoudt en je zelfbeeld bepaalt.

Waar komt zelfkritiek vandaan?

Meestal heeft die stem ooit een functie gehad. Misschien leerde je vroeg dat presteren of aanpassen zorgde voor waardering en veiligheid. Je innerlijke criticus hield je scherp en voorkwam dat je zou falen of afgewezen werd.

Daarnaast spelen sociale media, vergelijken met anderen en hoge verwachtingen in studie of werk mee. Zeker als je jong bent en nog zoekt naar wie je bent, is er veel om je aan te meten.

Wat doet zelfkritiek met je?

Het voelt alsof streng zijn je motiveert. Op korte termijn kan dat kloppen. Op de lange termijn werkt het meestal averechts:

• je durft minder te proberen, uit angst om fouten te maken
• je stelt dingen uit of vermijdt ze
• je voelt je sneller moe, gespannen of somber
• je zelfvertrouwen wordt kleiner in plaats van groter

Liever met iemand praten?Wil je dit samen onderzoeken? Marije werkt aan zelfverbinding en Michel met ACT.

Gratis adviesgesprek

Wat is zelfcompassie?

Zelfcompassie betekent dat je met dezelfde vriendelijkheid en begrip tegen jezelf praat als tegen een goede vriend. Je ontkent daarbij niet dat iets misging. Je erkent het, en je blijft aan jouw kant staan. Onderzoekers noemen drie bouwstenen: vriendelijk zijn voor jezelf, beseffen dat fouten bij het mens-zijn horen en je moeilijke gevoelens opmerken zonder erin te verdrinken.

Het is dus niet hetzelfde als jezelf ontlopen. Het gaat om een veilige basis waarin je kunt groeien.

Hoe word je vriendelijker voor jezelf?

1. Merk de stem op. Geef hem een naam, bijvoorbeeld “de criticus”. Daardoor ben je niet meer de stem, maar degene die hem hoort.
2. Stel de vriendvraag. Wat zou je tegen een vriend zeggen die dit meemaakt? Zeg dat tegen jezelf.
3. Leg een hand op je hart of buik. Dit kleine gebaar kalmeert je lijf en maakt ruimte voor zachtheid.
4. Vier wat wél lukt. Schrijf elke dag één ding op dat goed ging, hoe klein ook.

Veelgestelde vragen